Zapomniana jogini z najbliższego kręgu Milarepy
W czasach, gdy kobietom rzadko przypisuje się znaczącą rolę w historii religii, biografia Reczungmy ukazuje zupełnie inny obraz. Milarepa przyjmował kobiety na uczennice, udzielał im inicjacji, prowadził przez wymagające odosobnienia i poddawał takim samym próbom duchowym jak swoich najbliższych męskich uczniów. Choć Reczungma nie zdobyła sławy porównywalnej z Jeszie Tsogjal, pozostawiła po sobie niezwykłą Pieśń Piętnastu Urzeczywistnień – poetycki zapis doświadczenia umysłu wolnego od dualizmu i pojęciowych konstrukcji.
Według biografii Milarepy opracowanej przez Tsangnjön Herukę, gdy mieszkańcy Conga Drilczung w regionie Cioro Dricam usłyszeli, że słynny Milarepa i jego uczeń Reczungpa Dordże Drakpa medytują w pobliżu góry Kajlas (tyb. Tise) oraz jeziora Manasarowar, młoda kobieta, która później stała się znana jako Reczungma, wraz z czterema towarzyszkami przyłączyła się do grupy pielgrzymów niosących joginom dary i zapasy.
Reczungma już wcześniej słyszała o duchowych dokonaniach Milarepy, lecz postanowiła sama przekonać się, czy jego sława jest uzasadniona. Kiedy młode kobiety spotkały obu joginów, zaśpiewały pieśń w żartobliwie lekceważącym tonie, porównując sławę Milarepy i jego uczniów do rozgłosu świętych miejsc Tybetu:
Śnieżnobiałego Tise sława niesie się daleko.
Nawet ci, którzy go nie widzieli, znają jego imię.
Jedni mówią: „Jest niczym stupa z kryształowego puchu”.
Lecz gdy podejdziesz bliżej i ujrzysz go własnymi oczami,
szczyt okazuje się być okryty zwykłym śniegiem,
jego zbocza też spowija tylko śnieg.
Milarepa odpowiedział długą pieśnią, potwierdzającą autentyczność własnej realizacji. Rozpoczął ją słowami:
My, których zwą Wielkim i Małym Repą,
także jesteśmy znani tym, którzy nigdy nas nie widzieli.
„To zaiste jogini-siddhowie” – mówią ludzie.
Lecz gdy podejdziesz bliżej i spojrzysz,
zobaczysz jedynie starego lub młodego człowieka – nic nadzwyczajnego.
Człowiek, pozornie niczym niewyróżniający się,
który ujrzał kres wszelkich pojęć, nazw i znaków.
Milarepa wskazał, że podobnie jest z rozgłosem otaczającym wielkich praktykujących. Z daleka wydają się niezwykli, lecz z bliska są jedynie prostym starcem i młodzieńcem. Tym jednak, co czyni ich wyjątkowymi, nie jest zewnętrzny wygląd, lecz całkowite wyczerpanie przywiązania do nazw i pojęć. Pieśń rozwiała wszelkie wątpliwości Reczungmy i jej towarzyszek. Rozpoznały duchowe urzeczywistnienie Milarepy i poprosiły o przyjęcie do grona jego uczniów.
Milarepa udzielił kobietom inicjacji oraz ustnych wskazań do praktyki medytacyjnej i polecił im udać się na odosobnienie. Według przekazu już po trzech dniach Reczungma doświadczyła pierwszych oznak głębokiej realizacji, takich jak błogość i wewnętrzny żar praktyki tummo… Wkrótce jednak ciężko zachorowała.
Chcąc sprawdzić trwałość jej urzeczywistnienia, odwagę oraz zdolność do samotnej praktyki, Milarepa odprawił ją, mówiąc, by udała się tam, dokąd sama zechce. Mimo choroby Reczungma nadal wędrowała między górskimi pustelniami, praktykując w odosobnieniu. Z czasem osiągnęła niezachwianą pewność i odporność na najtrudniejsze warunki.
Po pewnym czasie odnalazła Milarepę ponownie, gdy nauczał pośród licznego zgromadzenia. Mistrz postanowił raz jeszcze sprawdzić głębię jej zrozumienia. Zaśpiewał pieśń skierowaną do wszystkich obecnych. Była to przestroga przed chełpieniem się duchowymi osiągnięciami. Śpiewał między innymi:
Jeśli nie urzeczywistniłeś natury zjawisk, podobnej snom,
nie lekceważ karmy – ani szlachetnych, ani niegodziwych czynów;
grozi ci bowiem odrodzenie w niższych światach.
…
Jeśli nie dotarłeś jeszcze do niewysłowionego znaczenia,
nie mów, że posiadasz wzniosły pogląd;
w przeciwnym razie pozostanie ci jedynie tęsknota za owocem urzeczywistnienia.
Spośród całego zgromadzenia jedynie Reczungma pojęła jej właściwy sens i ośmieliła się z nią publicznie zmierzyć odpowiadając własną pieśnią, znaną dziś jako Pieśń Piętnastu Urzeczywistnień. Stanowi ona poetycką deklarację oddania wobec guru, niedualnego wglądu oraz wolności od pojęciowego chwytania rzeczywistości.
Wybrane strofy tej pieśni brzmią:
W iluzorycznej naturze przejawień
nie pozostawię karmicznych śladów, biorąc zjawiska za rzeczywiste.
Świetlistej natury umysłu
nie plamią skazy pojęciowego myślenia.
Rzeczywistego sposobu istnienia poznawalnych zjawisk
nie przesłania skaza dualizmu poznającego i poznawanego.
Istotą umysłu jest pierwotnie obecny stan;
nie staje się on podłożem nawykowych skłonności.
Umysł jest dharmakają, a jego naturą jest pustka;
nie plamią go skazy pojęciowych oznaczeń.
Widząc, że jego uczennica osiągnęła dojrzałość duchową, Milarepa przekazał jej najgłębsze ustne wskazania (menngak). Następnie Reczungma udała się do pustelni Semodo, gdzie przez osiem lat zachowywała całkowite milczenie i nieprzerwanie oddawała się medytacji. Osiągnęła wysoki stopień urzeczywistnienia, a po śmierci odrodziła się w czystej krainie dakiń.
Źródła:
Zachęcamy do wspierania projektu Women Initiative. Projekt obejmuje przekład ze źródeł tybetańskich oraz opracowanie biografii kobiet, jogiń i mistrzyń, znanych w buddyzmie tybetańskim.
(sanskr. vāsanā, tyb. bag chags)
Fundacja Rogaty Budda
— ⟁ —
Treść opracowana pod patronatem Fundacji Rogaty Budda — więcej »
• Tekst stanowi autorskie opracowanie przygotowane na potrzeby Projektu BuddhismTomorrow.
• Przy tworzeniu tekstu oraz ilustracji wykorzystano narzędzie oparte na sztucznej inteligencji Pandit—AI.
• Ilustracje mają charakter artystycznych impresji (AI) i nie stanowią rekonstrukcji świata rzeczywistego.
Niniejszy tekst powstał przy użyciu modelu Intellectus artificialis scribens (AIS) we współpracy z Homo sapiens scribens (HSS). Proces jego tworzenia miał charakter iteracyjny i obejmował następujące etapy »
- Inicjalny pomysł i koncepcja artykułu sformułowane przez HSS.
- Przeszukiwanie materiałów źródłowych — w tym poszukiwania dygresyjne i interdyscyplinarne — prowadzone w zasobach publicznych.
- Uzupełnienie korpusu źródeł o materiały prywatne i doświadczenie własne HSS.
- Kolacjonowanie i porządkowanie zebranych treści przy użyciu AIS.
- Określenie stylu wypowiedzi oraz zarysowanie głównych tez i struktury artykułu przez HSS.
- Generowanie tekstu przez AIS na podstawie dostarczonych założeń.
- Redakcja i korekta: HSS samodzielnie lub we współpracy z AIS.
- Iteracyjne dopracowywanie kolejnych wersji poprzez powtarzanie etapów 6–7 aż do momentu podjęcia przez HSS decyzji o zakończeniu prac i publikacji.
Tekst może zawierać elementy spekulatywne, eksperymentalne lub o charakterze fikcyjnym. Nie stanowi on instrukcji, porady medycznej, psychologicznej ani terapeutycznej.
Opisywane koncepcje i praktyki nie powinny być stosowane jako metody wpływania na zdrowie fizyczne lub psychiczne bez konsultacji z odpowiednim specjalistą. Autor i Fundacja nie ponoszą odpowiedzialności za skutki wykorzystania treści zawartych w tekście niezgodnie z ich przeznaczeniem.